Zoekresultaten

Kies filters om de juiste resultaten te vinden.

Resultaten (68)

1.01 BEGANE GRONDVLOER - HOUT - ISOLATIEPLATEN 20.06.2024

De meeste begane grondvloeren in historische panden bestaan uit houten balken waarop planken zijn aangebracht. Deze vloeren zijn goed te isoleren met isolatieplaten zonder dat ze vervangen hoeven te worden.

Voor 1940 | Villa | Hallenhuisboerderij | Bungalow | Grachtenpand | Rijtjeshuis interbellum | Begane grondvloer | Hout

1.02 BEGANE GRONDVLOER - HOUT - ISOLATIEFOLIES 20.06.2024

De meeste begane grondvloeren in historische panden bestaan uit houten balken waarop planken zijn aangebracht. Deze vloeren zijn goed te isoleren met isolatiefolies zonder dat ze vervangen hoeven te worden.

Voor 1940 | Villa | Hallenhuisboerderij | Bungalow | Grachtenpand | Rijtjeshuis interbellum | Begane grondvloer | Hout

1.03 BEGANE GRONDVLOER - HOUT - DROOGBOUWVLOERVERWARMING 20.06.2024

De meeste begane grondvloeren in historische panden bestaan uit houten balken waarop planken zijn aangebracht. In de meeste gevallen kan op de houten vloer een dunne vloerverwarming worden aangebracht. Droogbouwvloerverwarming is slechts enkele centimeters dik, laag van gewicht en heeft een hoge warmteafgifte per vierkante meter.

Voor 1940 | Villa | Hallenhuisboerderij | Bungalow | Grachtenpand | Rijtjeshuis interbellum | Begane grondvloer | Hout

1.04 BEGANE GRONDVLOER - KLINKERVLOER 20.06.2024

In sommige ruimtes is de begane grondvloer van origine soms een klinkervloer. Door de historische klinkers tijdelijk uit te nemen en te herleggen op een nieuw aangebrachte vloerverwarming stijgt het comfort, presteren bestaande verwarmingstoestellen efficiënter en is de eventuele overstap naar een warmtepomp ook gemakkelijker te maken, terwijl het karakter van de ruimte wel intact blijft.

Voor 1940 | Hallenhuisboerderij | Begane grondvloer | Baksteen

1.05 BEGANE GRONDVLOER - SYSTEEMVLOER 20.06.2024

Een systeemvloer is een vloer die met geprefabriceerde onderdelen gemaakt wordt. Veel woningen uit de wederopbouwperiode zijn seriematig gebouwd en voorzien van systeemvloeren. De wijze van isoleren is afhankelijk van de staat van de vloer.

Voor 1990 | Bungalow | Rijtjeshuis interbellum | Begane grondvloer | Beton

1.06 BEGANE GRONDVLOER - SPOUWMUURISOLATIE EN VENTILATIE

Een spouwmuur is een buitenmuur die bestaat uit een binnen- en een buitenblad die door een luchtlaag van elkaar gescheiden zijn. Als een spouwmuur voldoet aan bepaalde voorwaarden kan de spouw gevuld worden met isolatiemateriaal. De gevel is dan in korte tijd geïsoleerd zonder dat er binnen ingrijpende veranderingen nodig zijn.

1900-heden | Bungalow | Rijtjeshuis interbellum | Begane grondvloer | Hout

2.01 VOORZETWANDEN - ALGEMEEN - WATERDAMPTRANSPORT 20.06.2024

Een historische gevel kan zelden aan de buitenzijde worden geïsoleerd, omdat hij daardoor zijn karakter verliest en er lastige aansluitingen ontstaan bij bijvoorbeeld goten en vensters. Toch is het vaak wel mogelijk de gevels te isoleren met voorzetwanden aan de binnenzijde. Bouwfysisch gezien is dat een oplossing die meer risico’s met zich meebrengt. In dit detailblad worden twee manieren behandeld die er zijn om een voorzetwand te plaatsen en er wordt uitgelegd hoe deze oplossingen zich gedragen gedurende de seizoenen.

Voor 1940 | Villa | Hallenhuisboerderij | Grachtenpand | Buitengevel | Baksteen

2.02 VOORZETWANDEN - ALGEMEEN - GEWENSTE OPBOUW 20.06.2024

Bij het aan de binnenzijde isoleren van een historische gevel is het belangrijk na te denken over de eisen die de bestaande situatie stelt aan de voorzetwand en over de gewenste situatie. In dit detailblad worden enkele goede samenstellingen van voorzetwanden behandeld en hun eigenschappen. Detailblad 2.03 laat minder wenselijke samenstellingen van voorzetwanden die helaas wel vaak voorkomen. Neem daarom beide detailbladen door bij het plaatsen van geïsoleerde voorzetwanden.

Voor 1940 | Villa | Hallenhuisboerderij | Grachtenpand | Buitengevel | Baksteen

2.03 VOORZETWANDEN - ALGEMEEN - ONGEWENSTE OPBOUW 20.06.2024

In dit detailblad passeren enkele minder wenselijke samenstellingen van voorzetwanden die helaas wel vaak voorkomen. Bijvoorbeeld omdat een tijdens het ontwerpproces zorgvuldig uitgedachte oplossing in de uitvoering terzijde wordt geschoven vanwege kostenoverwegingen, ondeskundigheid of omdat de aannemer het altijd zo doet. In detailblad 2.02 worden enkele goede samenstellingen van voorzetwanden behandeld. Neem daarom beide detailbladen door bij het plaatsen van geïsoleerde voorzetwanden.

Voor 1940 | Villa | Hallenhuisboerderij | Grachtenpand | Buitengevel | Baksteen

2.04 VOORZETWANDEN - ALGEMEEN - BINNENHOEK 20.06.2024

Het is vaak mogelijk de gevels van historische panden te isoleren, maar dan met voorzetwanden aan de binnenzijde vanwege het behoud van het gevelaanzicht. Bouwfysisch gezien is isolatie aan de binnenzijde van een constructie een oplossing die meer risico’s met zich meebrengt. Onder meer de (binnen)hoek van twee gevels verdient extra aandacht, omdat hier bij een ondoordachte uitvoering het risico bestaat op een verlaagde oppervlaktemperatuur aan de binnenzijde en schimmel op de muur.

Voor 1940 | Villa | Hallenhuisboerderij | Grachtenpand | Buitengevel | Baksteen

2.05 VOORZETWANDEN - AANSLUITING BINNENWAND 20.06.2024

Het is vaak mogelijk de gevels van historische panden te isoleren, maar dan met voorzetwanden aan de binnenzijde vanwege het behoud van het gevelaanzicht. Bouwfysisch gezien is isolatie aan de binnenzijde van een constructie een oplossing die meer risico’s met zich meebrengt. Onder meer de aansluiting van een binnenwand op een gevel verdient aandacht, omdat hier het risico bestaat op een verlaagde oppervlaktemperatuur van de binnenwand en schimmelvorming.

Voor 1940 | Villa | Hallenhuisboerderij | Grachtenpand | Buitengevel | Baksteen

2.06 SPOUWMUURISOLATIE 20.06.2024

Spouwmuren komen vanaf 1920 vrij algemeen voor ter voorkoming van vochtdoorslag. Dit type buitengevel kan worden herkend aan de weergave op de bouwtekening, het metselverband en de dikte van de gevel. De voorwaarden voor het aanbrengen van isolatie, de materiaalkeuze en de aandachtspunten zijn de onderwerpen van dit detailblad.

1900-heden | Bungalow | Rijtjeshuis interbellum | Buitengevel | Baksteen

2.07 VOORZETWANDEN MET EEN GEVENTILEERDE SPOUW

In de meeste details van geïsoleerde constructies in dit boek zijn luchtspouwen niet als optie opgenomen. Ze vergroten de kans op contact tussen koude en warme lucht en daarmee op condens, verlagen de isolatiewaarde bij een foutieve toepassing aanzienlijk en nemen ruimte in die anders benut zou kunnen worden voor isolatie. Soms zijn er echter redenen om een spouw bij het na-isoleren van een gevel toch te overwegen, maar dan wel eentje die wordt geventileerd met buitenlucht.

Voor 1940 | Villa | Hallenhuisboerderij | Bungalow | Grachtenpand | Rijtjeshuis interbellum | Buitengevel | Baksteen

3.01 VERDIEPINGSVLOER - VOORZETWANDEN -ALGEMEEN BALKOPLEGGING 20.06.2024

Een historische gevel kan zelden aan de buitenzijde worden geïsoleerd. Toch is het vaak wel mogelijk de gevels te isoleren met voorzetwanden aan de binnenzijde. Bouwfysisch gezien is dat een oplossing die meer risico’s met zich meebrengt. In dit detailblad wordt uitgelegd wat er na het plaatsen van een geïsoleerde voorzetwand gebeurt met het gedeelte van de vloerbalk dat in de muur ligt en hoe de kans op schade te beperken is.

Voor 1940 | Villa | Hallenhuisboerderij | Grachtenpand | Verdiepingsvloer | Hout

3.02 VERDIEPINGSVLOER - VOORZETWANDEN - ALGEMEEN PLAFOND- EN VLOERAANSLUITING 20.06.2024

Een historische gevel kan zelden aan de buitenzijde worden geïsoleerd. Toch is het vaak mogelijk de gevels te isoleren met voorzetwanden aan de binnenzijde. Bouwfysisch gezien is dat een minder ideale oplossing en daarom is het belangrijk dat er voldoende aandacht is voor de risico’s en dat de uitvoering goed is. In dit detail wordt uitgelegd wat er bij een traditionele geïsoleerde voorzetwand (zie blad 2.01) vaak fout gaat en wat een goede oplossing is. Bij monumenten zijn de gevolgen voor een eventueel waardevol interieur een belangrijk extra aandachtspunt en medebepalend voor de mogelijkheden.

Voor 1940 | Villa | Hallenhuisboerderij | Grachtenpand | Verdiepingsvloer | Hout

3.03 VERDIEPINGSVLOER - VOORZETWAND - AANSLUITING OP KOOFLIJST 20.06.2024

Het aanbrengen van isolatie aan de binnenzijde van een historische gevel is ingewikkeld als er sprake is van een waardevol interieur met een geornamenteerd stucplafond en fraaie betimmeringen. De tegenwoordig gangbare isolatiewaardes kunnen in het geval van een gaaf historisch interieur meestal niet gerealiseerd worden, maar vaak is er wel iets mogelijk.

Voor 1940 | Villa | Grachtenpand | Verdiepingsvloer | Hout | Stucwerk

3.04 VERDIEPINGSVLOER - VOORZETWAND MET HOUTVEZELPLAAT - DAMPOPEN + CAPILLAIR ACTIEF 20.06.2024

Het aan de binnenzijde isoleren van een historisch gebouw leidt tot minder warmteverlies, maar ook tot een andere vochthuishouding in huis. De gedachte achter zogenaamde ‘capillair actieve’ isolatiematerialen is dat ze het risico op schimmel, vorstschade aan de bakstenen of rotte balkkoppen zouden kunnen verminderen. Een voorzetwand met dit type isolatie vraagt wel om een andere aanpak dan een meer traditionele voorzetwand met een vorm van dampremming. In dit detail is de aansluiting van een voorzetwand met houtvezel-isolatieplaten op een verdiepingsvloer getekend.

Voor 1940 | Villa | Hallenhuisboerderij | Grachtenpand | Verdiepingsvloer | Hout

3.05 VERDIEPINGSVLOER - VOORZETWAND MET CALCIUMSILICAATPLAAT - DAMPOPEN + CAPILLAIR ACTIEF 20.06.2024

Het aan de binnenzijde isoleren van een historisch gebouw leidt tot minder warmteverlies, maar ook tot een andere vochthuishouding in huis. De gedachte achter zogenaamde ‘capillair actieve’ isolatiematerialen is dat ze het risico op schimmel, vorstschade aan de bakstenen of rotte balkkoppen zouden kunnen verminderen. Een voorzetwand met dit type isolatie vraagt om een andere aanpak dan een meer traditionele voorzetwand met een vorm van dampremming. In dit detail is de aansluiting van een voorzetwand met capillair actieve calciumsilicaat isolatieplaten op een verdiepingsvloer getekend.

Voor 1940 | Villa | Hallenhuisboerderij | Grachtenpand | Verdiepingsvloer | Hout

3.06 VERDIEPINGSVLOER – VOORZETWAND METALSTUD – DAMPREMMEND 20.06.2024

Het aan de binnenzijde isoleren van de gevel van een historisch gebouw is natuurlijk bedoeld om in de winter minder warmte te verliezen. Een gevolg is echter wel dat de gevel en de houten balken die daarin zijn opgelegd zullen afkoelen. In dit detailblad is getekend hoe de risico’s voor de balken te beperken zijn bij een traditionele voorzetwand met stijl- en regelwerk, flexibele isolatieplaten en een dampremmende folie. Ook is aandacht besteed aan het voorkomen van ongezonde situaties door condensatie en schimmel en aan een zo optimaal mogelijk presterende isolatie.

Voor 1940 | Villa | Hallenhuisboerderij | Grachtenpand | Verdiepingsvloer | Hout

3.07 VERDIEPINGSVLOER – VOORZETWAND KANT-EN-KLAAR SYSTEEM – DAMPREMMEND 20.06.2024

Het aan de binnenzijde isoleren van de gevel van een historisch gebouw is natuurlijk bedoeld om in de winter minder warmte te verliezen. Een gevolg is echter wel dat de gevel en de houten balken die daarin zijn opgelegd zullen afkoelen. In dit detailblad is getekend hoe de risico’s voor de balken te beperken zijn bij een kant-en-klare geïsoleerde voorzetwand met een isolatieschuim. Ook is aandacht besteed aan het voorkomen van ongezonde situaties door condensatie en schimmel en aan een zo optimaal mogelijk presterende isolatie.

Voor 1940 | Villa | Hallenhuisboerderij | Grachtenpand | Verdiepingsvloer | Hout

3.08 ZOLDERVLOER – VLOERISOLATIE

Zolders zijn meestal niet in gebruik als verblijfsruimte. Als dat de manier is waarop de zolder gebruikt wordt, dan is het zonde dit volume in het huis te verwarmen. Door de vloer te isoleren, komt de zolder buiten de ‘geïsoleerde schil’ te liggen. Het isoleren van een zoldervloer is in de meeste gevallen goedkoper dan het isoleren van het dak en kan door een handige doe-het-zelver ook zelf uitgevoerd worden.

Voor 1940 | Villa | Grachtenpand | Rijtjeshuis interbellum | Zoldervloer | Hout

4.01 GEVELOPENINGEN – ALGEMEEN AANSLUITING VOORZETWAND 20.06.2024

Het is vaak mogelijk de gevels van historische panden te isoleren, maar dan met voorzetwanden aan de binnenzijde vanwege het behoud van het gevelaanzicht. De gevel wordt daardoor dikker en het is noodzakelijk de aftimmering van deuren en ramen aan de binnenzijde te veranderen. In dit detailblad wordt uitgelegd hoe een voorzetwand technisch en esthetisch goed aansluit op een historisch raam.

Voor 1940 | Villa | Hallenhuisboerderij | Grachtenpand | Venster | Buitendeur | Hout

4.02 BINNENLUIKEN – ALGEMEEN AANSLUITING VOORZETWAND 20.06.2024

Dat historische gebouwen vroeger vaak buitenluiken hadden is algemeen bekend, maar er kwamen ook binnenluiken voor. Er zijn twee gebruikelijke varianten getekend: draaiende vouwblinden en schuivende binnenluiken. Voor beide typen geldt dat ze vaak helemaal waren opgenomen in de betimmering van een vertrek. De betimmeringen en het feit dat het schuivende binnenluik schuift, vragen om een specifiek aanpak bij isoleren van de gevel.

Voor 1940 | Villa | Grachtenpand | Venster | Hout

4.03 DRAAIRAAM – AANSLUITING VOORZETWAND METALSTUD 20.06.2024

Het is vaak mogelijk de gevels van historische panden te isoleren, maar dan met voorzetwanden aan de binnenzijde vanwege het behoud van het gevelaanzicht. De gevel wordt daardoor dikker en dat zorgt voor andere aansluitingen op de ramen en deuren. In dit detailblad wordt uitgelegd hoe een voorzetwand met een traditionele opbouw technisch en esthetisch goed aansluit op een draairaam.

Voor 1940 | Villa | Hallenhuisboerderij | Grachtenpand | Venster | Hout

4.04 DRAAIRAAM – AANSLUITING VOORZETWAND HOUTVEZELPLAAT 20.06.2024

Het is vaak mogelijk de gevels van historische panden te isoleren, maar dan met voorzetwanden aan de binnenzijde vanwege het behoud van het gevelaanzicht. De gevel wordt daardoor dikker en dat zorgt voor andere aansluitingen op de ramen en deuren. In dit detailblad wordt uitgelegd hoe een voorzetwand met een dampopen, capillair actieve isolatie zoals een houtvezelplaat, technisch en esthetisch goed aansluit op een draairaam.

Voor 1940 | Villa | Hallenhuisboerderij | Grachtenpand | Venster | Hout

4.05 SCHUIFRAAM – AANSLUITING VOORZETWAND HOUTVEZELPLAAT 20.06.2024

Het is vaak mogelijk de gevels van historische panden te isoleren, maar dan met voorzetwanden aan de binnenzijde vanwege het behoud van het gevelaanzicht. De gevel wordt daardoor dikker en het is noodzakelijk de aftimmering van deuren en ramen aan de binnenzijde te veranderen. In dit detailblad wordt uitgelegd hoe een voorzetwand met een dampopen, capillair actieve isolatie zoals een houtvezelplaat, technisch en esthetisch goed aansluit op een schuifraam.

Voor 1940 | Villa | Hallenhuisboerderij | Grachtenpand | Venster | Hout

4.06 HOUTEN RAAM – ALGEMENE KADERS DIKTE ISOLATIEGLAS 20.06.2024

Het plaatsen van isolatieglas in historische ramen is belangrijk om het energieverlies te beperken en vaak goed mogelijk – ook bij monumenten – maar niet alles past. In dit detailblad wordt uitgelegd waarom een historisch raam de mogelijke dikte van isolatieglas beperkt en welke opties er wel zijn. Detailblad 4.07 laat meer ingrijpende oplossingen zien die ook veel voorkomen, maar minder wenselijk of zelfs niet toegestaan zijn. Neem daarom beide detailbladen door bij glasvervanging.

Voor 1940 | Villa | Hallenhuisboerderij | Grachtenpand | Rijtjeshuis interbellum | Venster | Hout

4.07 ISOLATIEGLAS – ONGEWENSTE OPLOSSINGEN VOOR ISOLATIEGLAS 20.06.2024

In dit detailblad wordt uitgelegd waar het in de uitvoering regelmatig misgaat en welke gevolgen dat heeft. Voor goede manieren om isolatieglas te plaatsen in historische ramen wordt verwezen naar detailblad 4.06. Neem daarom beide detailbladen door bij glasvervanging.

Voor 1940 | Villa | Hallenhuisboerderij | Grachtenpand | Rijtjeshuis interbellum | Venster | Hout

4.08 WAARDEVOL GLAS – ISOLATIEOPLOSSINGEN 20.06.2024

Een veelvoud aan fabricage- en bewerkingsmethodes leidde tot o.a. geslepen glas, geëtst of gezandstraald glas, draadglas, marmerglas, gefigu eerd glas, door en door gekleurd glas of glas dat was voorzien van een gekleurde toplaag, gebrandschilderd glas, ventilatieglas en spiegelglas. Ook werd glas op bijzondere manieren toegepast, bijvoorbeeld als glas-in-lood, als glasjaloezieën ten behoeve van ventilatie of in een gebogen vorm bij winkelpuien. Zulke glassoorten en -toepassingen zijn niet alleen fraai om te zien; ze hebben ook historische waarde. Dat geldt ook voor sommige soorten vensterglas die volgens een oud procedé zijn vervaardigd. Gelukkig is het om een goede isolatiewaarde te realiseren niet nodig waardevol glas te verwijderen.

Voor 1940 | Villa | Hallenhuisboerderij | Grachtenpand | Rijtjeshuis interbellum | Venster | Hout | Glas

4.09 SCHUIFRAAM - BALANSVEREN 20.06.2024

Veel historische gebouwen van voor de Tweede Wereldoorlog zijn voorzien van houten schuifvensters. Om het schuiven lichter te laten verlopen, zijn in de kozijnstijlen contragewichten opgenomen. Als gevolg van het plaatsen van isolatieglas worden de ramen veel zwaarder. De oude contragewichten zijn niet meer in balans met het nieuwe gewicht. Daardoor schuift het raam niet meer of erg zwaar en vaak wordt het dicht gekit. Er zijn echter oplossingen om schuiframen ook met isolatieglas soepel te laten schuiven.

Voor 1940 | Villa | Hallenhuisboerderij | Grachtenpand | Venster | Hout

4.10 SCHUIFRAAM - VENTILATIE 20.06.2024

‘Isoleren is ventileren’. Er wordt mee bedoeld dat het belangrijk is om ervoor te zorgen dat er voldoende aanvoer van verse buitenlucht is als de natuurlijke ventilatie door het aanbrengen van isolatie en kierdichting flink is afgenomen. Helaas zijn ventilatieroosters in een historisch raam meestal niet zo fraai. Op dit detailblad zijn ventilatieoplossingen bij een schuifraam weergegeven die aan de buitenzijde (bijna) niet zichtbaar zijn.

Voor 1940 | Villa | Hallenhuisboerderij | Grachtenpand | Venster | Hout

4.11 SCHUIFRAMEN – TOCHTDICHTING MET BORSTELS 20.06.2024

Houten schuiframen zijn een veelvoorkomend raamtype in historische gebouwen. Meestal zijn schuiframen al wel voorzien van een vorm van kierdichting, maar deze presteert niet zoals een moderne dichting. Doordat de ramen langs het kozijn schuiven, zijn ze lastiger kierdicht te maken en kiezen eigenaren er vaak voor om ze dicht te schilderen. Maar als de schuiframen wel open moeten blijven kunnen, is ook een goede tochtdichting haalbaar met bijvoorbeeld borstels.

Voor 1940 | Villa | Hallenhuisboerderij | Grachtenpand | Venster | Hout

4.12 SCHUIFRAMEN – TOCHTDICHTING MET FOAMKERN 20.06.2024

Houten schuiframen zijn een veelvoorkomend raamtype in historische gebouwen. Meestal zijn schuiframen al wel voorzien van een vorm van kierdichting, maar deze presteert niet zoals een moderne dichting. Doordat de ramen langs het kozijn schuiven, zijn ze lastiger kierdicht te maken en kiezen eigenaren er vaak voor om ze dicht te schilderen. Maar als de schuiframen wel open moeten blijven kunnen, is ook een goede tochtdichting haalbaar met bijvoorbeeld foamkern.

Voor 1940 | Villa | Hallenhuisboerderij | Grachtenpand | Venster | Hout

4.13 SCHUIFRAMEN – TOCHTDICHTING MET RVS-PROFIELEN 20.06.2024

Houten schuiframen zijn een veelvoorkomend raamtype in historische gebouwen. Meestal zijn schuiframen al wel voorzien van een vorm van kierdichting, maar deze presteert niet zoals een moderne dichting. Doordat de ramen langs het kozijn schuiven, zijn ze lastiger kierdicht te maken en kiezen eigenaren er vaak voor om ze dicht te schilderen. Maar als de schuiframen wel open moeten blijven kunnen, is ook een goede tochtdichting haalbaar met bijvoorbeeld RVS-profielen.

Voor 1940 | Villa | Hallenhuisboerderij | Grachtenpand | Venster | Hout

4.14 SCHUIFRAMEN – TOCHTDICHTING MET VR-STRIPS 20.06.2024

Houten schuiframen zijn een veelvoorkomend raamtype in historische gebouwen. Meestal zijn schuiframen al wel voorzien van een vorm van kierdichting, maar deze presteert niet zoals een moderne dichting. Doordat de ramen langs het kozijn schuiven, zijn ze lastiger kierdicht te maken en kiezen eigenaren er vaak voor om ze dicht te schilderen. Maar als de schuiframen wel open moeten blijven kunnen, is ook een goede tochtdichting haalbaar met bijvoorbeeld VR-strips.

Voor 1940 | Villa | Hallenhuisboerderij | Grachtenpand | Venster | Hout

4.15 SCHUIFRAMEN – WISSELDORPEL ZONDER HISTORISCHE TOCHTDICHTING 20.06.2024

Houten schuiframen zijn een veelvoorkomend raamtype in historische gebouwen. Meestal zijn schuiframen al wel voorzien van een vorm van kierdichting, maar deze presteert niet zoals een moderne dichting. Doordat de ramen langs het kozijn schuiven, zijn ze lastiger kierdicht te maken en kiezen eigenaren er vaak voor om ze dicht te schilderen. Maar als de schuiframen wel open moeten blijven kunnen, is ook een goede tochtdichting haalbaar.

Voor 1940 | Villa | Hallenhuisboerderij | Grachtenpand | Venster | Hout

4.16 DRAAIRAAM – TOCHTDICHTING 20.06.2024

Houten draairamen zijn een veelvoorkomend raamtype in historische gebouwen. Problemen met tocht en naar binnendringend regenwater komen regelmatig voor bij naar binnen draaiende ramen. Vervanging is echter lang niet altijd nodig om een tochtdicht en lekvrij raam te krijgen. Op dit detailblad zijn verschillende situaties getekend die bij draaiende ramen kunnen worden aangetroffen en kierdichtingsoplossingen die daarbij mogelijk zijn.

Voor 1940 | Villa | Hallenhuisboerderij | Grachtenpand | Rijtjeshuis interbellum | Venster | Hout

4.17 VOORDEUR – TOCHTDICHTING 20.06.2024

Historische voordeuren zijn vaak het visitekaartje van een historisch pand. Dikwijls zijn er rondom oude voordeuren wel forse kieren aanwezig doordat ze krom zijn getrokken en/of zijn afgeschaafd als ze uitzakken aan de sluitzijde. Dat de voordeur naar binnen draait, betekent dat deze aan de onderzijde niet tegen een kozijn aan slaat en er dus een kier is. Dat gegeven maakt de voordeur één van de belangrijkste luchtlekken in een woonhuis.

Voor 1940 | Villa | Hallenhuisboerderij | Bungalow | Grachtenpand | Rijtjeshuis interbellum | Buitendeur | Hout

4.18 ONGEWENSTE RENOVATIEOPLOSSINGEN VOOR HOUTEN RAMEN 20.06.2024

Historische kozijnen, ramen, deuren en luiken zijn sterk bepalend voor de verschijningsvorm van een gebouw en soms zijn ze tevens onderdeel van een waardevol historisch interieur. Vaak wordt te snel gekozen voor vervanging en kan met maatregelen in het bestaande raam of kozijn ook een goede isolatiewaarde of tochtdichting bereikt worden. Op de detailbladen 4.18 en 4.19 worden enkele veel voorkomende renovatievoorstellen voor een algehele vervanging getoond die in een monument meestal niet passend zijn.

Voor 1940 | Villa | Hallenhuisboerderij | Grachtenpand | Rijtjeshuis interbellum | Venster | Hout

4.19 ONGEWENSTE RENOVATIEOPLOSSINGEN VOOR HOUTEN RAMEN 20.06.2024

Historische kozijnen, ramen, deuren en luiken zijn sterk bepalend voor de verschijningsvorm van een gebouw en soms zijn ze tevens onderdeel van een waardevol historisch interieur. Vaak wordt te snel gekozen voor vervanging en kan met maatregelen in het bestaande raam of kozijn ook een goede isolatiewaarde of tochtdichting bereikt worden. Op de detailbladen 4.18 en 4.19 worden enkele veel voorkomende renovatievoorstellen voor een algehele vervanging getoond die in een monument meestal niet passend zijn.

Voor 1940 | Villa | Hallenhuisboerderij | Grachtenpand | Venster | Hout

4.20 STALEN RAMEN – ISOLATIEGLAS 20.06.2024

Gietijzer werd voor vensters al langer toegepast, maar het gebruik van gewalste stalen profielen voor ramen en deuren nam pas vanaf het begin van de twintigste eeuw een grote vlucht. Na een levensduur van zo’n zestig tot honderd jaar en met de huidige verduurzamingsopgave kampen stalen ramen vaak met drie uitdagingen: roest, de beperkte ruimte die er is voor isolatieglas en met het feit dat ze geen koudebrugonderbreking hebben.

1850-1940 | Bungalow | Rijtjeshuis interbellum | Venster | Staal

4.21 STALEN RAMEN – ISOLATIEGLAS 20.06.2024

Gietijzer werd voor vensters al langer toegepast, maar het gebruik van gewalste stalen profielen voor ramen en deuren nam pas vanaf het begin van de twintigste eeuw een grote vlucht. Na een levensduur van zo’n zestig tot honderd jaar en met de huidige verduurzamingsopgave kampen stalen ramen vaak met drie uitdagingen: roest, de beperkte ruimte die er is voor isolatieglas en met het feit dat ze geen koudebrugonderbreking hebben.

1850-1940 | Bungalow | Venster | Staal

4.22 ACHTERZETRAAM - ALGEMENE KADERS 20.06.2024

Eén van de manieren om een oud venster te isoleren, is door er een extra raam voor te plaatsen. Op deze detailbladen wordt behandeld hoe voorkomen kan worden dat achterzetramen ondanks hun plaatsing aan de binnenzijde toch storend zijn in het aanzicht van het pand of het functioneren van het historische raam in de weg zitten en worden verschillende mogelijke oplossingen getoond.

Voor 1940 | Villa | Hallenhuisboerderij | Grachtenpand | Venster | Hout

4.23 ACHTERZETRAAM - OP HET RAAMHOUT 20.06.2024

Eén van de manieren om een oud venster te isoleren, is door er een extra raam voor te plaatsen. Op deze detailbladen wordt behandeld hoe voorkomen kan worden dat achterzetramen ondanks hun plaatsing aan de binnenzijde toch storend zijn in het aanzicht van het pand of het functioneren van het historische raam in de weg zitten door achterzetramen op het raamhout te plaatsen.

Voor 1940 | Villa | Hallenhuisboerderij | Grachtenpand | Rijtjeshuis interbellum | Venster | Hout

4.24 ACHTERZETRAAM - DRAAIRAAM 20.06.2024

Eén van de manieren om een oud venster te isoleren, is door er een extra raam voor te plaatsen. Op dit detailblad wordt behandeld hoe voorkomen kan worden dat achterzetramen ondanks hun plaatsing aan de binnenzijde toch storend zijn in het aanzicht van het pand of het functioneren van het historische raam in de weg zitten door het toepassen van een draairaam.

Voor 1940 | Villa | Hallenhuisboerderij | Grachtenpand | Rijtjeshuis interbellum | Venster | Hout

4.25 ACHTERZETRAAM - HORIZONTAAL SCHUIVEND 20.06.2024

Eén van de manieren om een oud venster te isoleren, is door er een extra raam voor te plaatsen. Op deze detailbladen wordt behandeld hoe voorkomen kan worden dat achterzetramen ondanks hun plaatsing aan de binnenzijde toch storend zijn in het aanzicht van het pand of het functioneren van het historische raam in de weg zitten door het toepassen van een horizontaal schuivend raam.

Voor 1940 | Villa | Hallenhuisboerderij | Grachtenpand | Rijtjeshuis interbellum | Venster | Hout

4.26 ACHTERZETRAAM - VERTICAAL SCHUIVEND 20.06.2024

Eén van de manieren om een oud venster te isoleren, is door er een extra raam voor te plaatsen. Op deze detailbladen wordt behandeld hoe voorkomen kan worden dat achterzetramen ondanks hun plaatsing aan de binnenzijde toch storend zijn in het aanzicht van het pand of het functioneren van het historische raam in de weg zitten door het toepassen van een verticaal schuivend raam.

Voor 1940 | Villa | Hallenhuisboerderij | Grachtenpand | Venster | Hout

4.27 ALGEMENE KADERS – OPDIKKING RAAMHOUT 20.06.2024

In een historisch raam is dubbelglas al snel te dik en te zwaar, waardoor er voor dun isolatieglas gekozen moet worden. Als een oud raam echter technisch niet meer te handhaven is, dan valt te overwegen om de zwaarte van het raamhout net iets te vergroten zodat er meer mogelijkheden voor het plaatsen van isolatieglas zijn. Belangrijk daarbij is wel dat de historische uitstraling van het raam behouden blijft.

Voor 1940 | Villa | Hallenhuisboerderij | Grachtenpand | Rijtjeshuis interbellum | Venster | Hout

4.28 ALGEMENE KADERS – OPDIKKING RAAMHOUT SCHUIFRAAM 20.06.2024

In een historisch raam is dubbelglas al snel te dik en te zwaar, waardoor er voor dun isolatieglas gekozen moet worden. Als een oud raam echter technisch niet meer te handhaven is, dan valt te overwegen om de zwaarte van het raamhout net iets te vergroten zodat er meer mogelijkheden voor het plaatsen van isolatieglas zijn. Belangrijk daarbij is wel dat de historische uitstraling van het raam behouden blijft.

Voor 1940 | Villa | Hallenhuisboerderij | Grachtenpand | Venster | Hout

5.01 DAKEN ALGEMEEN - VERSCHILLENDE TYPE DAKEN 20.06.2024

De belangrijkste functie van het dak was en is om het hemelwater buiten te houden. Doordat dakbeschot lange tijd ongebruikelijkijk was werd van binnenuit tegen de onderzijde van het dak en waaide de wind dwars door de kap. Tegenwoordig zijn de meeste kappen al eens voorzien van dakbeschot en wordt vaak onder het dak ook gewoond. Het is dan noodzakelijk dat het dak geïsoleerd is. Belangrijk is daarbij de juiste keuzes te maken.

Voor 1940 | Villa | Hallenhuisboerderij | Bungalow | Grachtenpand | Rijtjeshuis interbellum | Dak | Dakpan

5.02 DAKEN ALGEMEEN - AANDACHTSPUNTEN HELLEND WARM DAK 20.06.2024

Als de dakconstructie geheel aan de warme zijde van de isolatie ligt, dan wordt gesproken over een warm dak. Voor het later aanbrengen van isolatie aan de buitenkant van een historisch dak moet eerst de dakbedekking tijdelijk worden verwijderd. In dit detailblad wordt aan de hand van enkele ongewenste voorbeelden uitgelegd waar je op moet letten bij het maken van een warm dak en wat de voor- en nadelen zijn bij een historisch dak dat oorspronkelijk natuurlijk ongeïsoleerd was.

Voor 1940 | Villa | Rijtjeshuis interbellum | Dak | Dakpan

5.03 DAKEN ALGEMEEN - AANDACHTSPUNTEN HELLEND KOUD DAK 20.06.2024

Bij een koud dak zit de isolatie aan de binnenzijde van het dak. Vaak kun je daar als bewoner goed bij en zijn er weinig hulpmiddelen nodig om hier te isoleren. De kans op schade aan de dakconstructie is echter wel groter dan bij een warm dak. Het is daarom belangrijk dat je weet wat je doet. Op dit detailblad komt aan de orde wat de voor- en nadelen zijn van een koud dak en wordt aan de hand van enkele ongewenste voorbeelden uitgelegd waar je op moet letten.

Voor 1940 | Villa | Hallenhuisboerderij | Grachtenpand | Rijtjeshuis interbellum | Dak | Dakpan

5.04 PANNENDAK - WARM DAK 20.06.2024

Een pannendak heeft een lange levensduur en combineert een goede waterdichtheid met een goede ventilatie. Historische pannendaken zijn van origine niet geïsoleerd en als ze worden voorzien worden isolatie, dan zijn daarvoor twee mogelijkheden: aan de binnenzijde, of aan de buitenzijde. Als de isolatie aan de buitenzijde wordt aangebracht, dan wordt de dakconstructie warm gehouden wordt door de isolatie en wordt gesproken over een warm dak. Op dit detailblad worden twee oplossingen getoond die vaak te realiseren zijn bij pannendaken, omdat de gebruikte isolatiematerialen vrij dun zijn.

Voor 1940 | Villa | Hallenhuisboerderij | Rijtjeshuis interbellum | Dak | Dakpan

5.05 PANNENDAK - WARM DAK - AANSLUITINGEN 20.06.2024

Dakpannen zijn de meest voorkomende dakbedekking op een historische kap. Door een isolatielaag buiten de constructie aan te brengen – dus onder de dakpannen – komen de pannen hoger te liggen. Daardoor wijzigt het aanzicht, net als de aansluitingen op gevels, dakkapellen, schoorstenen en goten. Op deze detailbladen worden veel voorkomende aansluitingen bij historische pannendaken getoond en hoe die bij een beperkte hoogte van de toegevoegde isolatie op een nette manier op te lossen zijn.

Voor 1940 | Villa | Hallenhuisboerderij | Rijtjeshuis interbellum | Dak | Dakpan

5.06 PANNENDAK - WARM DAK - AANSLUITINGEN 20.06.2024

Dakpannen zijn de meest voorkomende dakbedekking op een historische kap. Door een isolatielaag buiten de constructie aan te brengen – dus onder de dakpannen – komen de pannen hoger te liggen. Daardoor wijzigt het aanzicht, net als de aansluitingen op gevels, dakkapellen, schoorstenen en goten. Op deze detailbladen worden veel voorkomende aansluitingen bij historische pannendaken getoond en hoe die bij een beperkte hoogte van de toegevoegde isolatie op een nette manier op te lossen zijn.

Voor 1940 | Villa | Hallenhuisboerderij | Grachtenpand | Rijtjeshuis interbellum | Dak | Dakpan

5.07 PANNENDAK - WARM DAK - AANSLUITINGEN 20.06.2024

Dakpannen zijn de meest voorkomende dakbedekking op een historische kap. Door een isolatielaag buiten de constructie aan te brengen – dus onder de dakpannen – komen de pannen hoger te liggen. Daardoor wijzigt het aanzicht, net als de aansluitingen op gevels, dakkapellen, schoorstenen en goten. Op deze detailbladen worden veel voorkomende aansluitingen bij historische pannendaken getoond en hoe die bij een beperkte hoogte van de toegevoegde isolatie op een nette manier op te lossen zijn.

Voor 1940 | Villa | Hallenhuisboerderij | Rijtjeshuis interbellum | Dak | Dakpan

5.08 GEBROKEN KAP - AANSLUITING KNIK 20.06.2024

De gebroken kap, ook wel mansardedak genoemd, werd vooral vanaf de tweede helft van de 19e eeuw veelvuldig toegepast omdat dit kaptype meer ruimte onder het dak gaf. Gebroken kappen zijn goed te isoleren, maar als de bovenste dakvlakken zijn voorzien van een dampdichte afwerking als bitumen, EPDM-dakbedekking of zink, dan is een specifieke aanpak nodig.

Voor 1940 | Villa | Bungalow | Dak | Dakpan

5.09 PANNENDAK - KOUD DAK 20.06.2024

Bij een koud dak zit de isolatie aan de binnenzijde van het dak. Vaak kun je daar als bewoner goed bij en zijn er weinig hulpmiddelen nodig om hier te isoleren. De kans op schade aan de dakconstructie is echter wel groter dan bij een warm dak, waarbij de isolatie bovenop de constructie ligt. Het is daarom belangrijk dat je weet wat je doet. In dit detailblad worden enkele goede manieren getoond waarop de constructie opgebouwd kan worden.

Voor 1940 | Villa | Hallenhuisboerderij | Grachtenpand | Rijtjeshuis interbellum | Dak | Dakpan

5.10 PANNENDAK - KOUD DAK - AANSLUITINGEN 20.06.2024

Bij een koud dak zit de isolatie aan de binnenzijde. Bouwfysisch is dat niet optimaal. De kans dat condens opgesloten raakt in de constructie is groter, er zijn meer koudebruggen en de dampremmende laag wordt vaker onderbroken. Het is vooral een uitdaging om de aansluitingen bij de randen van de dakschilden goed damp- en luchtdicht te krijgen.

Voor 1940 | Villa | Hallenhuisboerderij | Grachtenpand | Rijtjeshuis interbellum | Dak | Dakpan

5.11 DAKEN ALGEMEEN - HITTEBESCHERMING 20.06.2024

Doordat de aarde opwarmt, neemt ook het risico toe dat er perioden zijn in de zomer waarin het binnenshuis te heet wordt. Door de opwarming van het klimaat wordt het steeds normaler dat airconditioners ook worden gebruikt om woonhuizen te koelen. Vanuit de verduurzamingsopgave bekeken is dat eigenlijk ongewenst: de meest energiezuinige installatie is immers geen installatie.

Voor 1940 | Villa | Hallenhuisboerderij | Grachtenpand | Rijtjeshuis interbellum | Dak | Dakpan

5.12 ROEVENDAK - WARM EN KOUD DAK 20.06.2024

Een roevendak is een flauw tot steil hellend dak, waarvan de waterkerende laag bestaat uit door roeven gescheiden banen metaalplaat. Vanwege het dampdichte karakter van metaal is het belangrijk dat roevendaken zo geïsoleerd worden dat er geen schade ontstaat. Op dit detailblad worden daarvoor oplossingen getoond, zowel met isolatie aan de buitenzijde van de constructie als aan de binnenzijde.

Voor 1940 | Villa | Dak | Zink

5.13 RIETEN DAK - WARM EN KOUD DAK 20.06.2024

Riet behoort tot de oudste dakbedekkingsmaterialen van ons land. Bij een traditioneel gebonden rieten dak wordt de onderzijde van het dak geventileerd met buitenlucht. Ondanks de in wezen isolerende eigenschappen van riet, ontsnapt daardoor veel warmte. Op dit detailblad worden oplossingen getoond, zowel met isolatie aan de buitenzijde van de dakconstructie als aan de binnenzijde.

Voor 1940 | Hallenhuisboerderij | Dak | Riet

5.14 LEIDAK - WARM EN KOUD DAK 20.06.2024

Leidaken komen in Nederland niet veel voor. Er wordt onderscheid gemaakt tussen leien in Maas- en Rijndekking. Op dit detailblad worden oplossingen getoond voor het isoleren van leidaken in de meer gebruikelijke Maasdekking, zowel met isolatie aan de buitenzijde van de dakconstructie als aan de binnenzijde.

Voor 1940 | Villa | Dak | Leien

5.15 DAKKAPEL - BEHOUD AANZICHT 20.06.2024

Aan de vormgeving van historische dakkapellen valt veel van de geschiedenis af te lezen en vaak zijn ze een onderdeel van de architectuur. Nu er meestal ook onder het dak wordt gewoond, is het noodzakelijk dakkapellen te isoleren. Op de detailbladen 5.15 en 5.16 worden veel voorkomende details bij historische dakkapellen van hout getoond en hoe bij deze situaties op zo’n manier verduurzaamd kan worden dat het risico op schade en/of ontsiering gering is.

Voor 1940 | Villa | Hallenhuisboerderij | Grachtenpand | Rijtjeshuis interbellum | Dak

5.16 DAKKAPEL - JUISTE BOUWFYSISCHE UITVOERING 20.06.2024

Aan de vormgeving van historische dakkapellen valt veel van de geschiedenis af te lezen en vaak zijn ze een onderdeel van de architectuur. Nu er meestal ook onder het dak wordt gewoond, is het noodzakelijk dakkapellen te isoleren. Op de detailbladen 5.15 en 5.16 worden veel voorkomende details bij historische dakkapellen van hout getoond en hoe bij deze situaties op zo’n manier verduurzaamd kan worden dat het risico op schade en/of ontsiering gering is.

Voor 1940 | Villa | Hallenhuisboerderij | Grachtenpand | Rijtjeshuis interbellum | Dak | Zink

5.17 ROEVENDAK - ZONNEPANELEN 20.06.2024

De ideale oplossing voor zonnepanelen is er één, waarbij de nu gebruikelijke zwarte zonnepanelen op een dak bijna onzichtbaar zijn, of in het dakaanzicht zijn geïntegreerd zodat ze geen onevenredige verstoring vormen. Op dit detailblad wordt getoond hoe zonnepanelen zo op een roevendak zijn te plaatsen, dat ze mooi aansluiten bij de verdeling in banen die het dak al kent.

Voor 1940 | Villa | Dak | Zink

5.18 PLAT DAK - ZONNEPANELEN 20.06.2024

De ideale oplossing voor zonnepanelen is er één, waarbij met standaard zonnepanelen op een (bijna) onzichtbare plek in het eigen stroomverbruik kan worden voorzien. Op dit detailblad wordt getoond hoe zonnepanelen zo op een plat dak zijn te plaatsen, dat ze nauwelijks opvallen.

Voor 1940 | Villa | Bungalow | Grachtenpand | Rijtjeshuis interbellum | Dak

5.19 HELLEND DAK - ZONNECOLLECTOR 20.06.2024

Een zonneboiler benut de energie van de zon door met een collector warmte te onttrekken aan ‘iets’ dat door de zonnestralen opgewarmd wordt. Zonneboilers zijn niet op ieder dakvlak toepasbaar of gewenst. Bijvoorbeeld omdat er te weinig ruimte is op het dak of vanwege de gevolgen die de installatie zou hebben voor het aanzicht van een monument en zijn omgeving.

Voor 1940 | Villa | Hallenhuisboerderij | Grachtenpand | Rijtjeshuis interbellum | Dak | Dakpan